Obserwator – subiektywny przegląd zmian w prawie: Konstytucja Biznesu

Obserwator – subiektywny przegląd zmian w prawie: Konstytucja Biznesu

W dzisiejszym przeglądzie zwrócę uwagę na pewien pakiet ustaw, które zmieniają, czy też porządkują zmiany w prawie dotyczącym przedsiębiorców, czyli na tzw. „Konstytucję Biznesu”. Z uwagi na obszerność tej regulacji, wynikające z niej zmiany zostaną jedynie zasygnalizowane.

30 kwietnia 2018 r. weszła w życie tzw. Konstytucja Biznesu. Jest to pakiet ustaw, na które składają się: Ustawa – Prawo przedsiębiorców, Ustawa o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców, Ustawa o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium RP, Ustawa o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy, Ustawa – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej. Jest to bardzo obszerny pakiet aktów prawnych zawierający, oprócz wspomnianych wiodących nowych ustaw, także uchylenie trzech dotychczasowych regulacji i zmianę 189. Z uwagi na ramy przeglądu postaram się wskazać najistotniejsze zmiany, jakie w mniejszym lub większym stopniu dotkną uczestników obrotu gospodarczego.

Przede wszystkim obecnie podstawowym aktem prawnym dla przedsiębiorców staje się Ustawa – Prawo przedsiębiorców. Zawiera ona regulacje dotyczące zasad podejmowania, wykonywania i kończenia działalności gospodarczej w Polsce oraz wskazuje prawa i obowiązki przedsiębiorców.

Zupełnie nowym rozwiązaniem jest wprowadzenie tzw. działalności nieewidencjonowanej. Zgodnie z ww. ustawą, działalnością gospodarczą nie jest wykonywana przez osobę fizyczną działalność, z której przychód nie przekracza w żadnym miesiącu 50 % kwoty minimalnego wynagrodzenia (obecnie 50 % minimalnego wynagrodzenia to 1050,00 zł brutto). Jednak działalność nieewidencjonowaną mogą prowadzić wyłącznie osoby fizyczne, które nie wykonywały działalności gospodarczej w okresie ostatnich 60 miesięcy. Rozwiązania tego nie stosuje się do wspólników spółki cywilnej. Prowadzenie działalności nieewidencjonowanej nie jest ponadto możliwe w zakresie działalności wykonywanej w ramach umowy spółki cywilnej. Konsekwencją tego, że działalność nieewidencjonowana nie jest działalnością gospodarczą, jest brak obowiązku złożenia wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) oraz obowiązku zgłoszenia się do ubezpieczeń społecznych.
Kolejnym novum jest tzw. ulga na start. Ulga ta polega na tym, że przedsiębiorcy rozpoczynający po raz pierwszy działalność gospodarczą (lub po przerwie trwającej co najmniej 60 miesięcy) na zasadzie dobrowolności będą mogli przez pierwsze 6 miesięcy prowadzenia swojej firmy opłacać jedynie składkę zdrowotną. Ustawa przewiduje, iż okres 6 miesięcy powinien być liczony od momentu podjęcia przez wspomnianą osobę fizyczną działalności gospodarczej, czyli od momentu faktycznego rozpoczęcia wykonywania działalności, rozumianego jako pierwsza czynność w obrocie gospodarczym bezpośrednio związana z przedmiotem zadeklarowanej działalności gospodarczej. Istotnym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz wykonywania takiej działalności na rzecz byłego pracodawcy.

Istotną zmianą wynikającą ze zmiany kodeksu cywilnego jest rozszerzenie możliwości ustanawiania prokury na przedsiębiorców będących osobami fizycznymi oraz zamieszczania informacji o prokurencie w systemie teleinformatycznym CEIDG. Również tę zmianę należy ocenić pozytywnie.

Kolejna modyfikacja dotyczy systemu reglamentacji działalności gospodarczej. Z dotychczas istniejących form reglamentowania działalności gospodarczej pozostawiono koncesje, zezwolenia i wpisy do rejestrów. Tym samym z systemu prawnego usunięto zgody i licencje. Zmianę tę należy przyjąć pozytywnie, gdyż ostatecznie porządkuje ona formy reglamentowania działalności gospodarczej w Polsce, przy czym Prawo przedsiębiorców reguluje tylko podstawowe i ogólne kwestie związane z reglamentacją działalności gospodarczej, a ich konkretyzacja zawarta jest w odrębnych ustawach.

Jako wychodzące naprzeciw przedsiębiorcom należy uznać wprowadzenie tzw. utrwalonej praktyki interpretacyjnej. Przez termin ten należy rozumieć wyjaśnienia, co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne czy zdrowotne, dominujące w wydawanych w takich samych stanach faktycznych oraz takim samym stanie prawnym – w trakcie danego okresu rozliczeniowego oraz w okresie 12 miesięcy przed rozpoczęciem okresu rozliczeniowego – interpretacjach indywidualnych. Praktyczne znaczenie tej zasady jest takie, że w zakresie, w jakim przedsiębiorca zastosuje się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, nie może być obciążony sankcjami administracyjnymi, finansowymi lub karami w zakresie, w jakim zastosował się do uzyskanej interpretacji indywidualnej ani daninami w wysokości wyższej, niż wynikające z uzyskanej interpretacji indywidualnej. Prawo przedsiębiorców wskazuje również na podstawowe zasady wykonywania działalności gospodarczej w Polsce, w tym m.in. zasadę wolności gospodarczej („co nie jest prawem zabronione, jest dozwolone”), zasadę domniemania uczciwości przedsiębiorcy, zasadę usuwania wątpliwości na korzyść przedsiębiorcy, zasadę pogłębienia zaufania przedsiębiorców do organów władzy publicznej, zasadę proporcjonalności oraz zasadę udzielania informacji. Mówiąc o zasadach, nie można nie wspomnieć o zmianie kodeksu postępowania administracyjnego, w odniesieniu do zasady pisemności. Otóż, w sytuacji, gdy przemawia za tym interes strony i nie sprzeciwia się to przepisom prawa, sprawy w postępowaniu administracyjnym będą mogły być załatwiane ustnie, telefonicznie, za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub innych środków łączności. Uprości to i usprawni załatwienie wielu spraw. (Ustawa z dnia z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, Dz. U. z 2018 r., poz. 646, Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy, Dz. U. z 2018 r., poz. 647, Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców, Dz.U. z 2018 r., poz. 648, Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U z 2018 r., poz. 649, Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej, Dz.U. z 2018 r., poz. 650).

O autorze artykułu

Sylwester Redeł
Sylwester Redeł
Dr nauk prawnych, adwokat, od 2013 roku członek ORA w Łodzi, Przewodniczący Komisji ds. Doskonalenia Zawodowego, od 2016 r. Kierownik Szkolenia Aplikantów Adwokackich. AHE w Łodzi - Członek Rady Ekspertów na Kierunku Prawo. W latach 2014-2017 członek Komisji ds. przeprowadzania egzaminu adwokackiego w Łodzi. Wykładowca, autor publikacji z zakresu prawa gospodarczego publicznego.